Từ những dự án kinh doanh do học sinh tiểu học tự xây dựng đến các chương trình, cuộc thi và học liệu về quản lý tiền, giáo dục tài chính đang dần trở nên gần gũi hơn với học sinh Việt Nam.
Tại Trường Liên cấp THCS & Tiểu học tư thục Ngôi Sao Hà Nội, học sinh được tiếp cận lĩnh vực này thông qua những trải nghiệm thực tế, phù hợp với định hướng nâng cao hiểu biết tài chính trong Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia.
Khi học sinh tiểu học thử làm “nhà khởi nghiệp”
Không khí hội trường Trường Liên cấp THCS & Tiểu học tư thục Ngôi Sao Hà Nội trở nên sôi động trong Vòng Chung kết cuộc thi “Tư duy tài chính – Future Founders” Mùa 2.
Đây là hoạt động tổng kết môn Tư duy tài chính, một trong những nội dung trải nghiệm được nhà trường đưa vào chương trình Summer Camp dành cho học sinh khối 4 và khối 5.
Trên sân khấu, những học sinh tiểu học lần lượt trình bày ý tưởng kinh doanh trước Hội đồng Ban Giám khảo gồm các chuyên gia trong lĩnh vực tài chính – kinh tế. Mỗi đội có 5 phút để trình bày kế hoạch kinh doanh và 3 phút để bảo vệ dự án trước những câu hỏi phản biện.
Các ý tưởng được học sinh xây dựng khá gần gũi với cuộc sống. Có nhóm phát triển mô hình “Gia sư sau giờ học”, trong đó những học sinh có thành tích tốt sẽ hỗ trợ các em nhỏ hơn. Những nhóm khác lựa chọn lĩnh vực ẩm thực với các ý tưởng như “Béo Ơi Tea”, “Juicy Fresh” hay “Quán phở con Ngỗng”.
Đáng chú ý, các em không chỉ đưa ra một ý tưởng mà phải suy nghĩ về cách ý tưởng đó có thể vận hành: sản phẩm dành cho ai, chi phí là bao nhiêu, mức giá thế nào, làm thế nào để thu hút khách hàng và nếu kế hoạch không hiệu quả thì cần thay đổi ra sao.
Với phụ huynh có mặt tại hội trường, điều gây ấn tượng không chỉ là những ý tưởng sáng tạo mà còn là sự tự tin và bình tĩnh của học sinh khi đối diện với những câu hỏi khó.
Cách mà Trường Ngôi Sao Hà Nội triển khai môn Tư duy tài chính cho thấy giáo dục tài chính ở lứa tuổi tiểu học không nhất thiết phải bắt đầu bằng những khái niệm phức tạp.
Thay vì chỉ học về tiết kiệm hay chi tiêu, học sinh được đặt vào những tình huống đòi hỏi phải tính toán, cân nhắc và đưa ra quyết định.
Một bài học về chi phí có thể trở thành việc xây dựng ngân sách cho một sản phẩm. Một bài học về giá trị có thể bắt đầu bằng câu hỏi liệu khách hàng có sẵn sàng trả tiền cho sản phẩm đó hay không. Khái niệm về đầu tư được chuyển thành hoạt động đầu tư giả lập, trong đó học sinh phải lựa chọn những dự án mà mình cho là có tiềm năng.
Qua quá trình đó, các em dần hiểu rằng tiền không chỉ là thứ để chi tiêu, mà gắn với giá trị, lao động, lựa chọn, rủi ro và trách nhiệm.
Quan trọng hơn, những hoạt động này đồng thời tạo cơ hội để học sinh rèn luyện các kỹ năng như làm việc nhóm, thuyết trình, phân tích thông tin, giải quyết vấn đề và tư duy phản biện.
Giáo dục tài chính từ sớm trở thành một nhu cầu thực tế
Trẻ em ngày nay tiếp xúc với tiền từ khá sớm và theo nhiều cách khác với trước đây: từ tiền tiêu vặt, mua sắm trực tuyến đến thanh toán không tiền mặt và các dịch vụ số.
Điều đó đặt ra yêu cầu không chỉ giúp trẻ biết về tiền, mà còn hiểu cách sử dụng tiền một cách phù hợp và có trách nhiệm.
Tại Việt Nam, định hướng này đã được thể hiện trong Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 149/QĐ-TTg ngày 22/1/2020. Một trong những mục tiêu của chiến lược là nâng cao hiểu biết tài chính, thay đổi nhận thức và hành vi, góp phần hình thành những thói quen tài chính tốt trong cộng đồng.
Thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước đã triển khai nhiều chương trình truyền thông, giáo dục tài chính hướng tới học sinh và cộng đồng như “Tiền khéo tiền khôn”, “Đồng tiền thông thái”, “Hiểu đúng về tiền”, “Nhà ngân hàng tương lai”.
Nhiều hoạt động cũng được tổ chức trực tiếp tại trường học. Chẳng hạn, chương trình giáo dục tài chính “Khéo khôn với tiền” đã được triển khai cho học sinh tại một số trường phổ thông; cuộc thi “Hiểu biết về tài chính” cũng thu hút đông đảo học sinh tham gia.
Bên cạnh các chương trình trải nghiệm, những học liệu dành cho trẻ em cũng ngày càng đa dạng. Cuốn Khéo khôn với tiền – Tránh những ưu phiền của bà Lê Thị Thúy Sen, Vụ trưởng Vụ Truyền thông Ngân hàng Nhà nước, là một ví dụ về cách đưa những kiến thức tài chính đến gần hơn với trẻ em và gia đình. Cuốn sách cũng được trao hai giải tại Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII năm 2026.
Những hoạt động này cho thấy giáo dục tài chính đang dần được tiếp cận theo nhiều hướng: từ truyền thông, sách, cuộc thi đến các hoạt động học tập và trải nghiệm trong nhà trường.
Từ “biết về tiền” đến biết đưa ra lựa chọn
Điểm đáng chú ý ở Future Founders là mục tiêu không phải tạo ra những “doanh nhân nhí”. Điều quan trọng hơn là học sinh được trải nghiệm quá trình hình thành một ý tưởng, cân nhắc nguồn lực, đưa ra lựa chọn và chịu trách nhiệm giải thích cho lựa chọn đó.
Đó cũng là tinh thần phù hợp với giáo dục tài chính hiện đại: không chỉ cung cấp kiến thức mà hướng tới thay đổi nhận thức và hành vi.
Khi một học sinh phải cân nhắc nên “đầu tư” vào dự án nào, tính toán chi phí cho một sản phẩm hay bảo vệ mức giá trước Hội đồng Ban Giám khảo, các khái niệm tài chính trở nên cụ thể và dễ hiểu hơn rất nhiều.
Từ những trải nghiệm như vậy, các em có thể từng bước hình thành những thói quen quan trọng cho tương lai: biết đặt câu hỏi trước một lựa chọn, phân biệt nhu cầu và mong muốn, cân nhắc lợi ích và rủi ro, và hiểu rằng mỗi quyết định đều có những hệ quả nhất định.
Việc Trường Ngôi Sao Hà Nội đưa Tư duy tài chính vào chương trình Summer Camp cho học sinh khối 4 và khối 5 vì thế không chỉ tạo thêm một sân chơi mới cho học sinh. Đây còn là một cách để đưa giáo dục tài chính từ những chủ trương và khái niệm trên giấy vào những trải nghiệm cụ thể trong trường học.
Trong một xã hội mà trẻ em ngày càng sớm tiếp xúc với tiền và các dịch vụ tài chính, những trải nghiệm như Future Founders có thể là bước khởi đầu để các em không chỉ biết cách sử dụng tiền, mà quan trọng hơn, biết suy nghĩ và đưa ra những lựa chọn có trách nhiệm với tiền của mình trong tương lai.
Bài viết gốc: Thế giới và Việt Nam
TIN TỨC KHÁC
